Όρος Κιθαιρώνας
Όρος της Στερεάς Ελλάδας, στα όρια της επαρχίας Μεγαρίδας του νομού Αττικής και της επαρχίας Θηβών του νομού Βοιωτίας. Αρχίζει από την περιοχή του Όρμου Λιβαδόστρου, δυτικά, και εκτείνεται παράλληλα προς την ακτή του κόλπου Αλκυονίδων, δεσπόζοντας στον Όρμο Αιγοσθένων.
Η υψηλότερη κορφή του (1.409 μ.) βρίσκεται μεταξύ Πλαταιών (Βόρεια) και Αιγοσθένων (Νότια). Καλύπτεται κατά μεγάλο μέρος από πεύκα και έλατα. Ανατολικά ο Κιθαιρώνας συνδέεται μέσω του όρους Πάστρα (1.016 μ.) και της περιοχής των Σκούρτων με το Όρος Πάρνηθα. Ανάμεσα στον Κιθαιρώνα και την Πάστρα υπάρχει ο αυχένας της Κάζας (865 μ.), από όπου διέρχεται η παλαιά εθνική οδός Αθηνών – Θηβών. Νότια προέκταση του Κιθαιρώνα στην πεδιάδα της Μεγαρίδας είναι το Όρος Πατέρας (1.131 μ.) και βορειοανατολική απόληξή του, το Μακρό Όρος (849 μ.), το οποίο χωρίζεται από τον Κιθαιρώνα με την πεδιάδα των Βιλίων.
Ιστορικά. Στους ιστορικούς χρόνους φρούρια προστάτευαν τα σύνορα της Αττικής στον Κιθαιρώνα, όπως το Πάνακτον, ο Δρυμός, η Φυλή κ.ά.. Επανειλημμένως έγιναν συγκρούσεις για την κατοχή των διαβάσεων που υπήρχαν στον Κιθαιρώνα. Ο Μαρδόνιος πριν από τη μάχη των Πλαταιών (479 π.χ.), ο Αγησίλαος 778, 777 π.χ., οι Αθηναίοι 376 π.χ. κ.ά.. Στις 23 Οκτωβρίου 1923 στον Κιθαιρώνα σε ολιγόωρη σύγκρουση, ο στρατός, που είχε ξεκινήσει από την Αθήνα, εξουδετέρωσε τα στρατιωτικά τμήματα του στρατηγού Γεώργιου Λεοναρδόπουλου, που είχαν στασιάσει και κατευθύνονταν από την Κόρινθο στην Αθήνα.
Μυθολογία. Ο βασιλιάς των Πλαταιών, Κιθαιρών, ο οποίος κυβέρνησε τη χώρα πριν το βασιλιά Ασωπό, από τον οποίο πήρε την ονομασία του το γειτονικό βουνό, θεωρήθηκε τόσο σοφός ώστε ο Ζευς του ζήτησε τη συμβουλή του, όταν προσπαθούσε να φέρει στον Όλυμπο την οργισμένη Ήρα, που είχε καταφύγει στην Εύβοια. Σύμφωνα με τις υποδείξεις του Κιθαιρώνα έπρεπε να διαδώσει ότι θα παντρευόταν την κόρη του Ασωπού, Πλάταια, και για να κάνει την ιστορία πιστευτή όφειλε να φέρει στον Όλυμπο ντυμένο γυναικείο ξόανο επάνω σε άμαξα που την έσερναν βόδια. Το τέχνασμα πέτυχε ολοκληρωτικά. Η Ήρα θορυβημένη από την είδηση επέστρεψε βιαστικά στη συζυγική εστία και μετά την αποκάλυψη της αλήθειας συμφιλιώθηκε με το Δία. Σε ανάμνηση αυτής της συμφιλίωσης οι Πλαταιείς γιόρταζαν τα «Δαίδαλα».
Ο Κιθαιρών είναι ο κεντρικός ήρωας δύο ακόμη μύθων που παραδίδει ο Ψευδο-Πλούταρχος στο «περί ποταμών».
Σύμφωνα με την πρώτη παράδοση, η Ερινύς Τισιφόνη ερωτεύτηκε τον πανέμορφο Κιθαιρώνα, όπου έβοσκε το κοπάδι του στο βουνό Αστερίωνα. Επειδή όμως ο Κιθαιρών δεν ανταποκρίθηκε στον έρωτά της, έστειλε από τα μαλλιά της ένα φίδι, που τον δάγκωσε και τον σκότωσε με το δηλητήριό του.
Στο δεύτερο μύθο ο Κιθαιρών έχει άπληστο και ωμό χαρακτήρα. Αφού φόνευσε τον πατέρα του, επιχείρησε να γκρεμίσει τον ήπιο αδελφό του Ελικώνα από τα βράχια. Μπροστά σ’ αυτή την κατάσταση οι θεοί αποφάσισαν τη μεταμόρφωση των δύο αδελφών στα δύο γνωστά όρη. Ο Ελικών εξαιτίας της πραότητας που έδειξε, έγινε η κατοικία των μουσών, ενώ ο Κιθαιρών λόγω της ασέβειας καταφύγιο των Ερινύων («Ερινύων μυχός»).
Πολλοί μύθοι υπάρχουν σχετικά με τον Κιθαιρώνα.